Fobi Nedir? Fobi Türleri Nedir? Fobi Tedavisi

Fobi Nedir Fobi Türleri Nedir Fobi Tedavisi

Fobi Nedir ? Fobi Türleri Nedir?

Birçok insanın korktuğu şeylere anlam veremediğimiz olmaktadır. İşte şimdi insanların korkularından bahsediyoruz. Bilinen ve rastlanan en çok fobi türleri de makalemizde mevcut.

Fobi Nedir?

Fobi, bir olaydan ya da bir durumdan korkmak anlamına gelen kelimedir. Kişinin hayatını olumsuz etkiler ve artık kontrolden çıkacak kadar büyür. Fobilere, mantıksız aşırı korkular da denilebilir. Phobos kelimesi, fobinin Yunanca anlamıdır ve Yunan mitolojisinde Phobos “dehşet tanrısı” olarak bilinir. Fobisi olan kişiler, fobisi olduğu duruma karşı nesne yahut olaylarla karşılaşırsa anksiyete duyarlar. Kişiler, fobilerinin saçma olduğunu düşünüp bunları çoğu kez yenmeye çalışsalar da bu son derece zordur. Fobiler toplumda sıkça görülür ve kişinin günlük yaşamını da olumsuz yönde etkiler. Araştırmalara bakıldığında toplumdaki kişilerin %10’u fobiktir. Fakat bunu söylemekten çekinen insanlarla birlikte %25’e kadar çıkabileceği gözlemlenmektedir. Ayrıca fobi, erkeklere oranla kadınlarda daha sık görülür.

Fobinin en yaygın türü, “özgül fobiler” denen, sıklıkla karşılaşılabilen fobilerdir. Özgül fobilerin iş ve sosyal hayata etkisi diğer fobilere göre oldukça fazladır. Özgül fobisi olan bireyler fobisi tetiklendiği gün veya ay boyunca işe gitmeyebilir ve sosyal hayatını aksatabilir. Aslında gelişigüzel düşünülen hayvanlardan korkma fobisi bile, bu fobiye sahip kişiyi ölüme götürebilir. Uçak korkusu olan kişi iş seyahatine çıkamayabilir; yükseklik korkusu olan kişi yükseğe çıkmayı gerektiren işleri yapamaz. Yutma fobisi olan kişi yeme ve içmesinde bozulmalar olduğu için kilo kaybedebilir. Kadınlar, çok istediği hâlde hamile kalamayabilir. Çok sağlıklı olduğu hâlde sadece ameliyattan ve doğumun kendisinden korktuğu için bütün bir ömrünü anne olmadan geçirebilir. Özgül fobisi olanların %26’sında depresyon da gözlenmektedir. Fobiler, başta anksiyete olmak üzere birçok psikolojik rahatsızlığı beraberinde getirir. Fobi nedir sorusuna bu şekilde kısa yanıtlar verebiliriz.

Bazı Özgül Fobi Türleri:

  • Hayvan fobisi
  • Yalnızlık fobisi
  • Kan ve yaralanma fobisi
  • Uçak fobisi
  • Klostrofobi
  • Yutma fobisi

Fobiler Neden Oluşur?

Fobilerin yalnızca bir travma atlattıktan sonra olabileceği düşünülse de bu durum yanlıştır. Aslında fobiler, hiçbir travma atlatılmadan da gelişebilir. Hatta toplumdaki bu inanış araştırıldığında, çocuklukta yüksekten düşmüş kişilerin; yetişkin olduğunda yükseklikten korkmadığı belirlenmiştir. Yani aslında hiçbir travma geçirmemiş kişilerde de fobiler oluşabilir. Bunlar aile içinde “huy”, “alışkanlık” ya da “kişilik” olarak kabul edilse de tedavi edilmesi fobisi olan kişinin hayatını kolaylaştıracaktır.

Bazı Fobi Türleri:

  • Ablütofobi: yıkanmaktan korkma
  • Agirofobi: caddelerden ya da caddelerde karşıdan karşıya geçmekten korkma agorafobi: açık yer ya da kalabalık korkusu
  • Ailurofobi: kedilerden korkma
  • Akluofobi: karanlıktan korkma
  • Akrofobi: yüksek yerlerden korkma
  • Algofobi: acı çekmekten korkmak
  • Amnezifobi: hafızasını kaybetmekten korkma
  • Anatidaephobia: ördekler tarafından izleniyor olma hissi / korkusu
  • Androfobi: adamlardan korkma
  • Antropofobi: insanlardan korkma
  • Apifobi: arılardan korkma
  • Arakibutirofobi: Yer fıstığı ezmesi yerken, damağa yapışmasından duyulan korku
  • Araknofobi: örümceklerden korkma
  • Aritmofobi: sayılardan korkma
  • Asimetrifobi: simetrik olmayan şeylerden korkma
  • Astenofobi: güçsüz olmaktan korkma ataksofobi: düzensizlikten korkma
  • Atelofobi: mükemmel olamamaktan korkma aviofobi: uçuş korkusu
  • Ballistofobi: silahtan ya da mermilerden korkma
  • Batofobi: derinlik korkusu ya da yüksek binaların yanından geçmekten korkma
  • Belonefobi: iğnelerden korkma
  • Bibliyofobi: kitaplardan korkma
  • Bromidrosifobi: vücut kokusundan korkma brontofobi: gök gürültüsünden korkma
  • Dekatriaparaskevifobi: ayın 13’ünün Cuma gününe gelmesi korkusu
  • Eisoptrofobi: aynalardan korkma
  • Emetofobi: kusmaktan korkma
  • Epistaksiyofobi: burun kanamasından korkma
  • Eritrofobi: yüz kızarmasından duyulan korku
  • Erotofobi: cinsellik korkusu
  • Fazmofobi: hayaletlerden korkma
  • Filemafobi: öpmekten ya da öpüşmekten korkma
  • Filofobi: sevmekten, aşık olmaktan korkma
  • Fobofobi: korkmaktan korkma
  • Gametofobi: evlenmekten korkma
  • Glossofobi: topluluk önünde konuşmaktan korkma
  • Geliofobi: gülmekten korkma
  • Haptofobi: dokunulmaktan korkma
  • Harpaksofobi: hırsızlardan ya da bir suçun kurbanı olmaktan korkma
  • Herpetofobi: sürüngenlerden korkma
  • Heterofobi: heteroseksüellerden korkma, tiksinme
  • Hematofobi: kan korkusu
  • Hidrofobi: sudan, yüzmekten ya da boğulmaktan korkma
  • Hipegiyafobi: sorumluluktan korkma
  • Hipnofobi: uyumaktan korkma
  • Homofobi: eşcinsellerden korkma, tiksinme
  • Jinefobi: kadınlardan korkma
  • Kakorafiyafobi: başarısız olma korkusu
  • Karnofobi: etten korkma
  • Katagelofobi: dalga geçilmekten korkma
  • Kinofobi: köpeklerden korkma
  • Klostrofobi: kapalı yer korkusu
  • Koprofobi: dışkı korkusu
  • Koulrofobi: palyaçolardan korkma
  • Kronomentrofobi: saatlerden korkma
  • Ksantofobi: sarı renkten korkma
  • Ksenofobi: yabancılardan korkma
  • Lailofobi: konuşmaktan korkma
  • Manyofobi: delirmekten korkma
  • Mizofobi: kirlilikten korkma
  • Megalofobi: devasa şeylerden korkma
  • Nekrofobi: cesetten korkma
  • Niktofobi: geceden korkma
  • Nozokomefobi: hastanelerden korkma
  • Nüdofobi: çıplaklıktan korkma
  • Obesofobi: şişmanlamaktan korkma
  • Ofidiyofobi: yılanlardan korkma
  • Otofobi:ıssız bir yerde kişinin tek başına olmaktan duyduğu korku
  • Panfobi: her şeyden korkma
  • Patofobi: hasta olmaktan korkma
  • Pedofobi: çocuklardan korkma
  • Penyafobi: fakirlikten korkma
  • Plakofobi: mezar taşlarından korkma
  • Pogonofobi: sakaldan ya da sakallı kişilerden korkma
  • Politikofobi: politikacılardan korkma
  • Potofobi: alkollü içeceklerden korkma
  • Selenofobi: ay’dan korkma
  • Siderofobi: yıldızlardan korkma
  • Simetrofobi: simetriden korkma
  • Skiofobi: gölgelerden korkma
  • Sosyofobi: toplumdan, genel olarak insanlardan korkma
  • Tafefobi: diri diri gömülmekten korkma
  • Takofobi: yüksek hızdan korkma
  • Talassofobi: deniz ya da okyanus korkusu
  • Tanatofobi: ölümden korkma
  • Teratofobi: gebe kadının, şekilsiz, çirkin bir çocuk doğurmaktan korkması
  • Testofobi: testlerden ya da sınavlardan korkma
  • Tokofobi: gebe kalmaktan ya da çocuk doğurmaktan korkma
  • Tomofobi: ameliyat olmaktan korkma
  • Transfobi: transgender ve transseksüel kimselerden korkma
  • Tripanofobi: aşı ya da iğne olmaktan korkma
  • Tripofobi: deliklerden korkma
  • Ürofobi: idrardan korkma
  • Venüstrafobi: güzel kadınlardan korkma
  • Zelofobi: kıskançlıktan korkma
  • Zoofobi: hayvanlardan korkma

FOBİ TEDAVİSİ

Özellikle ruhsal bir travma sonucu başlayan fobilerde EMDR denilen (Eye Movement Desensitiza-tıon and Reprocessing) göz hareketleri eşliğinde fobiyi duyarsızlaştırma tekniği uygulanır. Bu tedavi tekniğinde, kişide fobiyi oluşturan etkenler bir araya toplanır ve gözden geçirilir. Çok hızlı ve kalıcı bir yöntemdir. İlaçla tedavi yönteminden daha kalıcıdır çünkü tedavi sonrasında da etkileri sürmektedir. İlaç tedavisinde ise kimi zaman tedavi kesildikten sonra fobiler yeniden kendini göstermeye başlar. Ne yazık ki EMDR ülkemizce çok bilinip kullanılmamaktadır. Ayrıca EMDR birçok farklı tedavinin içerisine yerleştirilip tedavinin kesinliğini arttırmak için kullanılır.

ÖZGÜL FOBİ TEDAVİSİ

Özgül fobilerin tedavisi kolay ve başarılıdır. Bu korkuların tedavisinde ilacın rolü yok denecek kadar azdır, bazı fobik durumlarda ilaç çok tehlikeli sayılabilir. Uçak fobisi olan kişiye ilaç tedavisi uygulanırsa kişi uçuşunu o ilaçlarla sağlıklı ve rahat bir şekilde geçirir ancak bu ilaçlara bağımlı kalma olasılığı yüksektir.

Davranışçı tedavi özgün fobilerin tedavisinde uygulanan ilk seçenektir. Alıştırma yöntemi olarak bilinen davranışçı tedavi yönteminde fobiye sahip kişinin fobisi, belli sürelerde kişiye daha çok yaklaştırılır ve kişi fobisi olduğu konuya ya da nesneye duyarsız kalmasıyla, korkmamasıyla, sonuçlanır. İlk seanslarda tehlikeli olabilecek bu durum, hastanın fobisiyle kaldığı sürenin her seansta fazlalaştığı gözlendiğinde fobiden kurtulmaya gider.